Hoe lezen we de Bijbel

In de inleidende preek is uitleg gegeven over de het ontstaan van de Bijbel. Daarna hebben we samen nagedacht over 12 BijbeltekstenDeze staan hieronder na de preek.

Preek n.a.v. Joh.20: 20-21

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

 

Je zou dit verhaal een beetje kunnen vergelijken met een preek in een ouderwetse leerdienst. En straks wat gespreksstof voor in de groepen Net als de vorige keer.

Het onderwerp is:Hoe lezen wij de bijbel.

Laat ik eerst even iets zeggen over het eerste. Hoe lezen wij de bijbel.?

We gaan er vanuit dat er niks mis is met onze manier van bijbel lezen.

Dat is misschien ook wel zo, Maar we staan er niet altijd bij stil dat wij

Als 21eeuwse gelovigen anders lezen dan de mensen Van 500, 1000, of 2000 jaar geleden.

Aan de ene kant zijn we niet anders dan de mensen toen. Ook zij werden verliefd, hadden hun verlangens,

En hun teleurstellingen net als wij. Maar hun wereld zag er wel anders uit dan die van ons.

Wij zijn individualistisch, leven in een wereld waarin God eigenlijk niet meer voorkomt,

We plannen ons leven En we zijn sterk beïnvloed door de natuurwetenschappen,

Die zeggen dat iets pas waar is als het bewezen is. Wij zijn ook mensen geworden, Die met knippen en plakken onze eigen levensvisie samenstellen.

Dat zie je ook in hoe wij intussen omgaan met bijv. de gereformeerde traditie.

Dat betekent dat het gereformeerde niet meer de enige sleutel is voor het lezen van de bijbel.

Het is goed om ons zo nu en dan er rekenschap van te geven dat wij het zijn die de bijbel lezen.

 

Nu de bijbel zelf.

Hij is ontstaan en wel met een bedoeling. Dat wijst op een proces En op iemand die er de hand in had.

De bijbel is ontstaan met een bedoeling.

Ik denk dat zowel Johannes als Lucas het schrijven van hun eigen evangelie goed motiveren.

Johannes: ‘het gaat erom dat jullie door het lezen geloven, dat Jezus de Messias is. En als je gelooft in Jezus Christus, Krijg je het eeuwige leven’(Joh. 20:21).

En Lucas:  ‘Ik schrijf dit boek voor u. Zo kunt u zelf lezen dat het waar is wat ze u verteld hebben. Het boek gaat over Jezus en over alles wat er met hem gebeurd is. We kennen de verhalen dankzij de mensen die erbij waren. Zij hebben het goede nieuws doorverteld.

 

Ik heb besloten om alle gebeurtenissen op te schrijven. Er zijn al eerder boeken geschreven over Jezus, maar ik heb alles precies uitgezocht. En ik begin bij het begin..’ (Lucas 1: 1 -4).

 

Het verhaal van Jezus is eerst gewoon doorverteld en later opgeschreven.

Het klinkt niet echt als de geboorte van de goddelijke openbaring,

Als in andere godsdiensten.

Mohammed, zegt de moslimtraditie, kreeg zijn openbaringen van een engel en zo werd hem de Koran gedicteerd In de periode van een aantal jaren. Mocht je twijfels hebben, zegt die traditie, je kunt op die manier wel van de goddelijke oorsprong uitgaan.

Joseph  Smith vond het boek van Mormon. Geschreven op een aantal gouden platen, in een goddelijk schrift. Dus wat wil je nog meer.

 

Heel anders ging het met de Bijbel.

Het woord ‘bijbel’ komt van het latijnse ’biblia’, boeken. Het is een bibliotheek van 39 boeken in het OT

En 27 in het NT. En misschien wel ontstaan in een periode van

Zo’n 1000 jaar.

Voor mijzelf vergelijk ik de Bijbel als boek met Jezus, het mens geworden woord. Ook dat is een lastig verhaal.

Jezus was een gewoon mens. En tegelijk was hij God. Die twee kon je niet tegen elkaar wegstrepen. Je kunt niet zeggen dat, omdat Hij God was, Hij niet echt mens kon zijn. Ook niet dat Hij, omdat hij echt mens was, niet echt God kon zijn.

Heel vaak leert de Bijbel ons niet om met twee woorden te spreken. God en mens. Verkiezing en toch ook een menselijke verantwoordelijkheid. Genade en toch ook zelfwerkzaamheid.

Twee kanten die je bij elkaar moet houden en niet tegen elkaar mag uitspelen.

De mensen die de Bijbel niet zagen zitten als Gods woord zagen alleen de menselijke kant. En de mensen die de Bijbel wilden veilig stellen als Gods woord, zagen alleen die andere kant.

 

De Bijbel heeft net als Jezus, die twee kanten. Het is mensenwoord, bijv. opgeschreven na gedegen onderzoek. Of opgeschreven gewoon als brief of als klaaglied, maar tegelijk is het Gods woord, als Woord van zijn  Geest,

Dat ontstaan is in de loop van de tijd. we realiseren ons dat niet zo, maar Mozes leefde nog in het stenen tijdperk, met het begin van de brons en ijzer periode. Toen waren er nog geen boeken. Stenen tabletten met inscripties waren er wel, of kleitabletten, of een potscherf als brief. Later kwam er perkament en daarna papyrus. Maar een ding is wel duidelijk. Iets noteren ging niet zomaar. 

Het meeste werd eeuwen lang doorverteld En voor een deel opgeschreven. Het geheugen van de mensen toen was er op getraind. Tegelijk was dit een proces dat niet buiten God omging.

 

Ik geloof dat de Heilige Geest heel duidelijk erbij was in dat proces waarin de bijbel ontstond. Jullie zijn natuurlijk allemaal naar de expositie Van de Dode-Zee-rollen geweest. Hoe bijzonder is het dat de teksten van Qumran, nauwelijks anders waren dan het oudst bekende handschrift, dat er was van het OT,

Een boek uit de tiende eeuw na Chr.

Voor ons is het niet zo moeilijk een copietje ergens van te maken. Maar vroeger ging dat anders.

Rond het begin van onze jaartelling werden boeken gekopieerd, door ze over te schrijven. En soms was er een vorm van massaproductie. Dan dicteerde een slaaf de tekst aan een groep andere slaven. Soms verkeek zo’n slaaf zich en sloeg hij bijv. een zin over. Of hoorde iemand het niet goed en kwam er iets anders te staan.

Soms dacht iemand, laat ik er even, Iets erbij zetten als verduidelijking. En bij een volgende kopie, dus verschrijving, kwam dat terecht in de tekst.

 

Intussen is er een hele wetenschap ontstaan, om te proberen de oorspronkelijke tekst zo goed mogelijk te achterhalen of benaderen. Maar zo ontstond Gods woord dus in een heel menselijk proces. En het werd geschreven met een bedoeling, zoals Johannes ook zegt. Niet als een wetenschappelijk boek, maar als een boek om God te leren kennen, om te leren om met hem te leven. Om jezelf te leren kennen in het licht van God, om met de wereld om te gaan,

Geleid door betrouwbare woorden. En je kunt je voorstellen, dat het ene gedeelte van de Bijbel wat dichter bij de kern staat, dan het andere. En hoe dichter bij het hart van de Bijbel, des te duidelijker en eenduidiger de bijbelse oodschap is.

Dus onduidelijke woorden staan verder van de kern af dan de heldere. Het bijzondere van de Bijbel is ook het volgende, dat ook gegeven is met die lange periode van ontstaan in de geschiedenis van Israel. De Bijbel kent ook zelf een historische ontwikkeling, die samenhangt met wat vroeger de heilshistorie werd genoemd.

God maakt in zijn  omgang met de mensen en in het bijzonder met Israel

In de loop van de historie steeds meer bekend van zichzelf, de verlossing en alles wat er mee samenhangt.

En zo wordt ook Jezus als de komende Messias steeds meer zichtbaar als je al lezend met het OT oploopt.

Maar soms wordt de geschiedenis ook opnieuw geschreven en ook uitgelegd. Je moet maar eens de boeken van de Koningen vergelijken, met die van Kronieken. Beide geschreven in een andere tijd en met een ander doel.

Beide laten een eigen licht schijnen over de geschiedenis van Israel. En dan krijgen we in Hand. 7, In de woorden van Stefanus, nog weer een heel ander licht op de geschiedenis van Israel. Nu vanuit de vervulling in de komst van Jezus en in het licht van wat met Hem is gebeurd, In het licht van het NT mag je het OT ook lezen als de geschiedenis van de wording, En de komst van de Christus. Die spaak loopt op de mensen en die toch, door Gods toedoen, uitloopt op de geboorte van Jezus.

 

Dat historische en historiserende dat de Bijbel zelf heeft, Is van groot belang in het lezen van de Bijbel.

Het is dus geen boek dat de ontwikkeling in de geschiedenis plat slaat in eeuwige waarheden. Het heeft in zichzelf al het historische en historiserende. Iets van het verschil tussen toen en nu.

Je zou kunnen zeggen  dat het geschreven is om de geschiedenis door altijd weer opnieuw, in nieuwe culturen gelezen te worden.

En onze tijd is, als een zo andere tijd dan een halve eeuw terug. In het bijbellezen een uitnodiging voor een ontdekkingsreis. Om nieuwe dingen te ontdekken, met de achtergrond die we nu hebben.

Nu krijgen we bijvoorbeeld meer aandacht voor processen, of communicatie. En we ontdekken daardoor weer nieuwe kanten aan de Bijbel.

En het leuke is: de bijbel kan er tegen.

Maar wij zelf niet altijd.

 

Het is heel verleidelijk om te gaan geloven in je eigen geloof. En dat koste wat het kost zo vast te houden.

Hoe je het hebt geleerd, en hoe je het hebt beleefd en zo.

Maar de Bijbel leert je om zulke waarheden toch ook te zien als horend bij toen. Misschien wel meer bij toen dan bij nu.

Zoals ook Israel elke keer weer hun ‘beeld’ van God’, en van het leven met hem in het geloof, heeft moeten bij stellen.

Hoe moeilijk was het om God te volgen in de ballingschappen. Of in de terugkeer, aangekondigd, als groots en meeslepend, maar in de praktijk een klein en moeizaam verhaal, Van een rest die terugkeerde.

Zo zijn onze drie formulieren van enigheid, ggGoed en een belangrijke hulp vanuit de historie. We zeggen vandaag al Bijbel lezend hetzelfde, en tegelijk zeggen we het anders. En misschien ook wel andere dingen.

Gewoon omdat we vandaag leven en niet toen. Als mensen van vandaag en niet van gisteren. En net zoals in de bijbeltijd gaat God ook nu zijn weg met zijn kerk over de hele wereld.

Tot de dag die komt.

 

Een voorbeeld uit de geschiedenis. Van hoe de bijbel in een nieuwe tijd anders werd gelezen dan daarvoor:

De ouderling van Calvijn.

De generatie van mijn moeder kon glunderend zeggen, dat Calvijn met de pion van de ouderling de paus schaakmat had gezet.

En dat was toen ook zo.

Maar meestal werd er niet bij verteld dat de ouderling van Calvijn, het product was van een nieuw lezen van de bijbel in de tijd van de renaissance, die leidde tot de reformatie  en de opkomst van  het humanisme.

De middeleeuwen, de tijd daarvoor, waren een tijd van grote klassenverschillen. Om het met woorden van Marx te zeggen:

De adel en de minderen. Er was een heerschappij. Maar toen ontstonden de steden. En de bewoners ervan, burgers, kregen macht en een vorm van zelfbewustzijn. En met het ontstaan van de burgerij verdween de heerschappij van de adel en de macht van de kerk.

De maatschappij ontstond, met steeds meer gelijkheid tussen mensen. In die maatschappij werden mensen van gelijke beweging als wij opzieners in de gemeente.

Het woord opzieners ontstaat als een nieuwe,

letterlijke vertaling van het woord Episcopos,

Dat tot dan toe altijd vertaald met werd bisschop

En nu?

Ik heb het gevoel dat de kerkenraad van nu

Veel meer een coachende taak krijgt,

Meer dan die van opzicht en tucht over de gemeente

En als je de bijbel leest dan zul je ontdekken,

Dat er heel wat staat dat dit zou kunnen ondersteunen.

Want waar gaat het om,

Dat we geloven in God door zijn Zoon Jezus

En samen leven als gemeente van Hem

In deze tijd.

Let er op als je bijbel leest

Waar iets staat in de bijbel:

Aan het begin of ergens aan het eind

In een ‘historisch’ gedeelte,

Een psalm, een evangelie,

Of in een visioen.

Wat wordt er in het verhaal zelf bedoeld?

Met welke bedoeling lees je het gedeelte zelf?

Staat het dicht bij de centrale boodschap?

Wat doet het woord dat je leest met je:

Irritatie, bevestiging, bemoediging of stelt het voor vragen.

Wees daarin eerlijk naar jezelf en naar God.

 

Ik deel nu voor elke tafel teksten uit

Om samen naar te kijken.

Met de bedoeling dat we met elkaar delen

wat die teksten met ons doen.

 

 

Teksten voor onderling gesprek

1.

Tekst 1 Joh. 5:7, 8.

In de nieuwere vertalingen ontbreken de woorden:

Die getuigen …in de hemel: de Vader, het Woord, en de Heilige Geest; en deze drie zijn een.

En drie zijn er die getuigen op de aarde:…

Zo verdwijnt een belangrijk(?) getuigenis over de drie-eenheid…

 

2.

Tekst: Marcus 16: 9 - 16

Het gedeelte staat tussen haken omdat de belangrijkste handschriften dit niet hebben, met de vraag of het niet beter weggelaten zou moeten worden.

 

3.

Tekst: Gal.3:28 en Ef. 5: 22

Hoe verhouden die teksten zich tot elkaar.

Denk aan de vraag: welke staat het dichtste bij de kern van het evangelie?

 

4.

Tekst: Exodus 20: 11 en Deut 5: 15.

Twee teksten. Een uit het begin van de woestijnreis, en een aan het einde.

Is Exodus nu minder waar of achterhaald?

 

5.

Tekst: Num. 21: 8, 9 en 2 Kon. 18: 4, 5.

Hebben we zelf voorbeelden van zoiets?

 

6.

Gen. 6: 1 – 4.

Een moeilijke tekst, maar wat doe je met zoiets?

Overslaan of is er toch nog een boodschap?

 

7.

Ex. 17: 14, 15 en 1 Sam. 15: 33, 34.

Wat zeiden deze teksten toen?

Kun je ze ‘buiten de tijd’ lezen?

Wat zeggen ze nu?

 

8.

Matth. 27: 51 – 53

Het zullen geen horden geweest zijn.

Hoe zou je dit kunnen lezen?

 

9.

2 Tim. 3: 16.

Er zijn meerdere vertalingen mogelijk:

-                  Elk van God ingegeven schriftwoord is nuttig…

-                  Elk schriftwoord is van God in ingegeven en is nuttig..

-                  Heel de van God ingegeven schrift is nuttig….

Wat spreekt aan en waarom.

Wat zou je adviseren en waarom.

 

10.

Matth. 1: 1 – 17 en Lucas 3: 23 – 38.

Is er een meer waar dan de ander.

Of zegt het iets anders?

 

11.

Genesis 22 en Hebreeën 11: 17 – 19

Mag, of moet je Gen. 22 ook los van Hebr. 11 kunnen lezen?

 

 

12.

Psalm 14 en Psalm 53

Zegt dit iets over het ontstaan van de bijbel? Zo ja wat?